Η ερευνητική δραστηριότητα του Δικτύου EU Kids Online χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Safer Internet (2005-2008) και Safer Internet Plus (2009-2013) και υλοποιείται υπό την καθοδήγηση του London School of Εconomics and Political Science και το συντονισμό της καθηγήτριας Sonia Livingstone. Απαρτίζεται από 70 ερευνητές (ακαδημαϊκοί, ερευνητές, διδακτορικοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές) που προέρχονται από 21 ευρωπαϊκές χώρες και συμμετέχουν ενεργά στην ερευνητική δραστηριότητα.
Το Δίκτυο EU Kids Online έχει αναλάβει την ευθύνη της ολοκλήρωσης δυο ερευνητικών προγραμμάτων με διακριτούς στόχους: Το EU Kids Online I και EU Kids Online II
Θεωρώντας ζωτικής σημασίας τη δημιουργία ενός ευέλικτου πλαισίου χάραξης πολιτικών και της διαμόρφωσης μιας ισχυρής ακαδημαϊκής ατζέντας στο ερευνητικό πεδίο γύρω από τα παιδιά και το Διαδίκτυο, η ερευνητική δραστηριότητα του EU Kids Online ξεκίνησε με τη δημιουργία μιας βάσης ερευνητικών δεδομένων από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στο Δίκτυο. Για το σκοπό αυτό, οι ερευνητές του Δικτύου εξέτασαν και ανέλυσαν ερευνητικά δεδομένα από τις 21 συμμετέχουσες χώρες σχετικά με το πως τα παιδιά και οι νέοι χρησιμοποιούν τα νέα Μέσα.
Τα κύρια ερωτήματα που απασχόλησαν τους ερευνητές κατά την τριετή διάρκεια του EU Kids Online I είναι:
- Ποιο είναι το εύρος της υπάρχουσας και εν εξελίξει έρευνας και σε ποιο βαθμό είναι ακόμα απαραίτητη;
- Τι είδους κίνδυνοι ελλοχεύουν στη χρήση νέων τεχνολογιών, για ποιες συκεκριμένα τεχνολογίες και σε σχέση με ποιες πληθυσμιακές ομάδες;
- Σε τι βαθμό επηρεάζουν την εμπειρία και την αντιμετώπιση πιθανών κινδύνων οι κοινωνικές, θεσμοθετικές και πολιτισμικές προσλαμβάνουσες των ατόμων;
- Και τέλος, σε ποιο επίπεδο βρίσκεται επι του παρόντος η ευρωπαϊκή έρευνα και ποιοι παράγοντες διαμορφώνουν τη δυνατότητα υλοποίησης σχετικών ερευνών στους διάφορους οργανισμούς ανά την Ευρώπη;
Στόχος του EU Kids Online I ήταν η ταυτοποίηση των συγκρίσιμων ερευνητικών δεδομένων όπως αυτά ταξινομήθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν για κάθε συμμετέχουσα χώρα ξεχωριστά, ώστε να συνταχθούν προτάσεις για την ασφάλεια των παιδιών στο Διαδίκτυο, και την ανάπτυξη ή και βελτίωση του επικοινωνιακού αλφαβητισμού (media literacy).
Κατά την τριετή διάρκεια του EU Kids Online I συντάχθηκαν έξι συγκριτικές διακρατικές μελέτες (βλ. παρακάτω), καθώς επίσης ένα σχετικό βιβλίο, ακαδημαϊκά άρθρα των συμμετέχοντων ερευνητών και ένα συνέδριο με το οποίο ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του πρώτου μέρους του προγράμματος.
Οι μελέτες που συντάχθηκαν και είναι διαθέσιμες στην ενότητα Reports and Resources της παρούσας ιστοσελίδας περιγράφονται αμέσως παρακάτω:
What Do We Know About Children’s Use of Online Technologies? : A Report on Data Availability and Research Gaps in Europe, Second edition, 2009 (WP1)
Η πρώτη ενέργεια του Δικτύου πρωτού προχωρήσει σε οποιαδήποτε συμπεράσματα και κρίσεις γύρω από τη χρήση του Διαδικτύου από τα παιδιά ήταν να συγκεντρώσει τις διαθέσιμες έρευνες από κάθε συμμετέχουσα χώρα και να τις οργανώσει και να τις ταξινομήσει με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορεί μέσω της επεξεργασίας των δεδομένων να προβεί σε ασφαλή συμπεράσματα. Διαμορφώθηκε ως εκ τούτου μια βάση από 400 περίπου μελέτες στην οποία κάθε ερευνητής που δραστηριοποιείται στο πεδίο γύρω από τα παιδιά και τις νέες τεχνολογίες έχει ελεύθερη πρόσβαση.
Cross-Cultural Contexts of Research: Factors Influencing the Study of Children
and the Internet in Europe (WP2)
Κύριος σκοπός της συγκριτικής αυτής μελέτης είναι να εξετάσει τους παράγοντες που διαμορφώνουν ή και επηρεάζουν την ερευνητική δραστηριότητα γύρω από τα παιδιά και το διαδίκτυο, τόσο σε εθνικό επίπεδο -για κάθε μία από τις συμμετέχουσες χώρες ξεχωριστά- όσο και σε δια-κρατικό, δια-πολιτισμικό επίπεδο, ανιχνεύοντας ομοιότητες και διαφορές στη φύση και το εύρος της έρευνας αλλά και στο κοινωνικό-πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο εντός του οποίου υλοποιείται. Για το σκοπό αυτό διαμορφώθηκε ένα ερμηνευτικό πλαίσιο με βάση το οποίο κάθε συμμετέχουσα χώρα αξιολόγησε την ερευνητική δραστηριότητά της στο πεδίο ενδιαφέροντος και οργάνωσε τις διαθέσιμες πληροφορίες.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη ενότητα προχώρησε στην αξιολόγηση και τη σύγκριση ανάμεσα στις συμμετέχουσες χώρες τόσο της χρηματοδότησης σχετικών ερευνών, όσο και των διαφορών και ομοιοτήτων στο σχεδιασμό, τη διεξαγωγή και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων της παραχθείσας έρευνας. Ως συσχετιζόμενη θεματική με τις παραπάνω -που λειτουργεί ως παράγοντας επιρροής για την έρευνα σε κάθε χώρα- στη μελέτη αυτή ενσωματώθηκαν και συγκριτικά στοιχεία από την κάλυψη του θέματος “Παιδιά και Διαδίκτυο” στα μέσα ενημέρωσης, τις πολιτικές και στρατηγικές γύρω από το θέμα σε εθνικό επίπεδο, τις σχετικες δραστηριότητες ευρείας κλίμακας καθώς και τις συσταθείσες ομάδες πίεσης (lobbies).
Comparing children's online opportunities and risks across Europe: Cross-national comparisons for EU Kids Online (WP3)
Η συγκριτική αυτή μελέτη εστιάζει στα ερευνητικά ευρήματα όπως έχουν προκύψει από όλες τις ταξινομημένες έρευνες στη βάση δεδομένων του Δικτύου EU Kids Online με θέμα “Παιδιά και Διαδίκτυο”, και οι οποίες συγκεντρώθηκαν από τις 21 σε αυτή τη φάση του προγράμματος συμμετέχουσες χώρες. Στόχο έχει την ταυτοποίηση και επεξήγηση των δραστηριοτήτων και των δυνατοτήτων χρήσης του Διαδικτύου από τα παιδιά, καθώς επίσης την ταυτοποίηση των ευκαιριών αξιοποίησης του Μέσου αλλά και των πιθανών κινδύνων που ελλωχεύουν. Για το σκοπό αυτό διαμορφώθηκε ένα κοινό οργανωτικό και ερμηνευτικό πλαίσιο που χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση των ευρημάτων από τις έρευνες κάθε χώρας ξεχωριστά. Στη συνέχεια τα ευρήματα αυτά συγκρίθηκαν σε διακρατικό και διαπολιτισμικό επίπεδο ώστε να προβούν οι ερευνητές του Δικτύου σε κάποια -ασφαλή για την εξέλιξη της έρευνας- γενικά συμπεράσματα.
Πιο συγκεκριμένα, το ερμηνευτικό πλαίσιο στη βάση του οποίου οργανώθηκαν και αναλύθηκαν τα ερευνητικά στοιχεία από κάθε χώρα ήταν διαμορφωμένο σε ερευνητικά ερωτήματα και υποθέσεις εργασίας κοινά για κάθε χώρα. Λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς που θέτουν οι διαφορές στην ερευνητική δραστηριότητα ανάμεσα στις συμμετέχουσες ευρωπαϊκές χώρες, πραγματοποιήθηκαν συγκριτικές αναλύσεις ανάμεσα στα διαφορετικά δεδομένα που προέκυπταν από κάθε ερευνητικό ερώτημα και υπόθεση εργασίας έτσι ώστε η οργάνωση των διαθέσιμων πληροφοριών να οδηγήσει σε ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τη χρήση και την αξιοποίηση του Διαδικτύου από τα παιδιά καθώς και σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους στους οποίους μπορεί να εκτίθενται.
Researching Children’s Experiences Online across Countries: Issues and Problems in Methodology (WP4.1)
Best Practice Research Guide: How to research children and online technologies in comparative perspective (WP4.2)
Η ενότητα από την οποία προέκυψαν οι δυο αυτές μελέτες ασχολήθηκε με τη μεθοδολογική πλευρά του θέματος “Παιδιά και Διαδίκτυο”: Η πρώτη μελέτη ασχολήθηκε τη μεθοδολογία και τις μεθόδους έρευνας που εφαρμόζονται στη μελέτη της σχέσης τν παιδιών με τα Μέσα και το Διαδίκτυο και ανέδειξε τα προβλήματα και τα θέματα που ανακύπτουν κατά την ερευνητική δραστηριότητα. Εξετάζει τις περιπτώσεις διαφορετικών χωρών και συνεπώς των διαφορών στον τρόπο προσέγγισης και διερεύνησης του ζητήματος ανάμεσα στις συμμετέχουσες ευρωπαϊκές χώρες.
Η δεύτερη μελέτη ασχολείται με τη λεπτομερέστερη προσέγγιση των ενδεχόμενων μεθοδολογικών προβλημάτων και δυσκολιών που ανακύπτουν κατά τη διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας και προτείνει λύσεις με βάση και τις ήδη κεκτημένες εμπειρίες των ερευνητών που συμμετέχουν στο Δίκτυο EU Kids Online.
EU Kids Online: Policy and Research Recommendations (WP5)
Η μελέτη αυτή προέκυψε μετά την επεξεργασία και ανάλυση των ευρημάτων από τις διαθέσιμες ευρωπϊκές έρευνες. Πρόκειται για μια έκθεση των προτάσεων των ερευνητών του Δικτύου και των συνεργατών του από τις συμμετέχουσες χώρες, στο πλαίσιο της χάραξης πολιτικών και στρατηγικών για την ασφαλέστερη χρήση του Διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών από τα παιδιά στην Ευρώπη καθώς και προτάσεις σχετικά με τη μελλοντική ερευνητική δραστηριότητα.
EU KIDS ONLINE II: ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ (2009-2011)
Από το 2009 εως το 2011 το EU Kids Online II διεξήγαγε πρωτογενή έρευνα σε θέματα Ασφαλούς Πλοήγησης και Αξιοποίησης του Διαδικτύου όπως γίνονται αντιληπτά από χιλιάδες παιδιά 9-16 ετών και τους γονείς τους σε 25 Ευρωπαϊκές χώρες.
Η έρευνα εστιάζει στους λόγους και τους τρόπους χρήσης του Διαδικτύου από τα παιδιά, τη γνώση τους και την αντιμετώπιση των διαδικτυακών κινδύνων (εμπορικοί κίνδυνοι (commercial risks), πορνογραφία (pornography), αποπλάνηση (grooming), εκφοβισμός (bullying)) και την εικόνα των γονιών για τα ίδια θέματα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2010 και τα πρώτα αποτελέσματα προέκυψαν τον Ιούνιο του ίδιου έτους.
Στόχοι του προγράμματος
- Σχεδιασμός και διεξαγωγή έρευνας με παιδιά και τους γονείς τους με σκοπό τη διερεύνηση των χρήσεων που κάνουν στο διαδίκτυο τα παιδιά και την εικόνα που έχουν οι γονείς τους γι’ αυτή τους τη δραστηριότητα.
- Επεξεργασία και ανάλυση των αποελεσμάτων σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο
- Διάδοση των αποτελεσμάτων σε σύντομο διάστημα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο
- Κατευθυντήριες προτάσεις για την αποτελεσματική ανάπτυξη πολιτικών για την ασφαλή πλοήγηση στο Διαδίκτυο.
- Συμβολή στη μεθοδολογία γύρω από την έρευνα με και για τα παιδιά και κάλυψη των υπαρχόντων κενών στη σχετική έρευνα.
Σχεδιάγραμμα Έρευνας
Η έρευνα που διεξήγαγε το EU Kids Online II οργανώθηκε σε οκτώ επιμέρους ενότητες εργασίας:
WP1: Σχεδιασμός και σταδιακή αξιολόγηση της εξέλιξης του προγράμματος
WP2: Σχεδιασμός της έρευνας: Σχεδιασμός των οδηγών της έρευνας
WP3: Συλλογή Δεδομένων
WP4:Επεξεργασία δεδομένων: Παρουσίαση των πρώτων δεδομένων. Επεξεργασία δεδομένων για το επόμενο στάδιο της σύνταξης εθνικών και διακρατικών εκθέσων
WP5: Στατιστική επεξεργασία των υποθέσων εργασίας : έλεγχος αξιοπιστίας των υποθέσεων εργασίας
WP6: Διακρατικές συγκριτικές αναλύσεις: Ερμηνεία των αποτελεσμάτων και ομαδοποίησή τους σε διακρατικές συγκριτικές μελέτες.
WP7: Συστάσεις-Προτάσεις: προτάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών γύρω από την ασφαλή πλοήγηση του διαδικτύου και προτάσεις για περεταίρω έρευνα
WP8: Διάδοση και δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας
Εξέλιξη της έρευνας
Από τον Ιούλιο του 2009 εως και τον Απρίλιο του 2010 το Δίκτυο των ερευνητών οργάνωσε την έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 25 χώρες, συνέταξε τους οδηγούς έρευνας (οδηγοί για πρόσωπο-με-πρόσωπο συνεντεύξεις με παιδιά και γονείς), επέβλεψε τη διεξαγωγή της και έχει ήδη ξεκινήσει την ενδελεχή επεξεργασία των ευρημάτων.
Πιο συγκεκριμένα η εταιρία ερευνών που ανέλαβε τη διεξαγωγή της έρευνας και στις 25 συμμετέχουσες χώρες επιμελήθηκε της μετάφρασης των οδηγών συνέντευξης σε κάθε εθνική γλώσσα υπό την επίβλεψη των εθνικών ομάδων, συγκέντρωσε το δείγμα για την έρευνα (1000 παιδιά 9-16 ετών και ένας από τους γονείς/κηδεμόνες τους), εκπαίδευσε τους ερευνητές -με τη συμβουλευτική παρουσία μελών των εθνικών ομάδων- και τέλος διεξήγαγε την έρευνα και παρέδωσε τα ευρήματα στους ερευνητές του Δικτύου. Η διαδικασία αυτή ακολουθήθηκε σε όλες τις χώρες και συνεπώς και στην Ελλάδα.
Στη συνέχεια του προγράμματος από τον Οκτώβριο 2010 μέχρι και τον Ιούνιο 2011 οπότε και θα ολοκληρωθούν οι εργασίες του EU Kids Online II, οι ερευνητές του Δικτύου θα πραγματοποιήσουν ενδελεχείς αναλύσεις στη βάση των ευρημάτων τόσο για όλες τις χώρες όσο και για κάθε χώρα ξεχωριστά. Από τις αναλύσεις αυτές θα προκύψουν νέες αναλυτικές εκθέσεις που θα χαρτογραφούν τη χρήση του Διαδικτύου από τα παιδιά και τις εμπειρίες τους τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Εδώ μπορείτε να κατεβάσετε τη συνοπτική έκθεση με τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας για όλες τις χώρες συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, ενώ την εκτενέστερη έκθεση μπορείτε να βρείτε στην ενότητα της ιστοσελίδας “Reports and Resources”:
